DOI: https:\/\/doi.org\/10.1080\/07399332.2020.1823981<\/p>\n
Jak cytowa\u0107 ten artyku\u0142? Sarah E. Baum , Ana Maria Ramirez , Sara Larrea , Sofia Filippa , Ijeoma Egwuatu , Justyna Wydrzynska , Magdalena Piasecka , Sybil Nmezi & Kinga Jelinska (2020): \u201cIt’s not a seven-headed beast\u201d: abortion experience among women that received support from helplines for medication abortion in restrictive settings, Health Care for Women International, DOI:10.1080\/07399332.2020.1823981<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u201eNie taki diabe\u0142 straszny\u201d: do\u015bwiadczenia os\u00f3b, kt\u00f3re skorzysta\u0142y z pomocy infolinii aborcyjnych, aby przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119 w krajach, gdzie dost\u0119p do aborcji jest ograniczony<\/p>\n
Autorki: Sarah E. Baum (a), Ana Maria Ramirez (a), Sara Larrea (b), Sofia Filippa (a), Ijeoma Egwuatu (c), Justyna Wydrzynska (d), Magdalena Piasecka (d), Sybil Nmezi (c), and Kinga Jelinska (b)<\/p>\n
Instytucje: (a) Ibis Reproductive Health, Oakland, California, USA; (b) Women Help Women, Amsterdam, the Netherlands; (c) Generation Initiative for Youth and Women Network, Lagos, Nigeria; (d) Kobiety w Sieci, Przasnysz, Poland<\/p>\n
Historia artyku\u0142u: otrzymany 28 sierpnia 2019, zaakceptowany 11 wrze\u015bnia 2020<\/p>\n
Abstrakt:<\/strong><\/p>\n Ro\u015bnie liczba infolinii aborcyjnych, czyli organizacji, kt\u00f3re pomagaj\u0105 osobom w ci\u0105\u017cy w przeprowadzeniu aborcji farmakologicznej (aborcji domowej) w miejscach, gdzie dost\u0119p do aborcji jest ograniczony. Jak dot\u0105d niewiele bada\u0144 podejmuje temat do\u015bwiadcze\u0144 os\u00f3b korzystaj\u0105cych ze wsparcia takich infolinii. W ramach naszego badania, od kwietnia do sierpnia 2017 roku, przeprowadzi\u0142y\u015bmy 30 wywiad\u00f3w z kobietami, kt\u00f3re zrobi\u0142y aborcj\u0119 farmakologiczn\u0105 w Polsce, Brazylii lub Nigerii przy wsparciu infolinii aborcyjnych. Wiele z tych kobiet s\u0142ysza\u0142o zniech\u0119caj\u0105ce historie o aborcji, spotka\u0142o si\u0119 ze stygmatyzacj\u0105 ze strony personelu ochrony zdrowia lub zaniecha\u0142o szukania pomocy u swojego lekarza z obawy przed stygmatyzuj\u0105cym traktowaniem. Ich interakcje z infoliniami by\u0142y zupe\u0142nie inne: doradczynie aborcyjne udziela\u0142y kobietom jasnych informacji, odpowiada\u0142y na pytania oraz traktowa\u0142y je z \u017cyczliwo\u015bci\u0105, empati\u0105, szacunkiem i nieoceniaj\u0105co. W rezultacie, wiele u\u017cytkowniczek infolinii uzyska\u0142o now\u0105 wiedz\u0119 o aborcji farmakologicznej, a niekt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y tak\u017ce uczucia przynale\u017cno\u015bci do wsp\u00f3lnoty kobiet, kt\u00f3re przerwa\u0142y ci\u0105\u017c\u0119. Infolinie aborcyjne mog\u0105 dostarcza\u0107 wysokiej jako\u015bci opieki oko\u0142oaborcyjnej opartej na perspektywie pacjentki, szczeg\u00f3lnie w miejscach, gdzie dost\u0119p do aborcji jest prawnie ograniczony. Wnioski z bada\u0144 nad infoliniami, kt\u00f3re stanowi\u0105 form\u0119 \u015bwiadczenia us\u0142ug aborcyjnych, pozwalaj\u0105 przedefiniowa\u0107 poj\u0119cie opieki, mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do poprawy jako\u015bci us\u0142ug w oficjalnych systemach ochrony zdrowia i poszerzenia dost\u0119pu do wysokiej jako\u015bci bezpiecznej aborcji.<\/p>\n <\/p>\n ARTYKU\u0141:<\/strong><\/p>\n Ka\u017cdy zas\u0142uguje na dost\u0119p do wysokiej jako\u015bci opieki oko\u0142oaborcyjnej (Jeli\u0144ska & Yanow, 2018). Niestety, w wielu miejscach ograniczenia prawne sprawiaj\u0105, \u017ce dost\u0119p do aborcji jest utrudniony, a prawa reprodukcyjne ograniczone. Przyjmuje si\u0119, \u017ce prawa ograniczaj\u0105ce dost\u0119p do aborcji nie zmniejszaj\u0105 liczby aborcji (Sedgh et al., 2016), natomiast sta\u0142ym rezultatem tego rodzaju ogranicze\u0144 prawnych s\u0105 utrudnienia w znalezieniu rzetelnych informacji o aborcji oraz os\u00f3b, kt\u00f3re \u015bwiadczy\u0142yby wysokiej jako\u015bci us\u0142ugi aborcyjne w przyst\u0119pnych cenach (Footman et al., 2018; Gerdts et al., 2015; Lavelanet et al., 2019; Zamberlin et al., 2012).<\/p>\n Spo\u0142eczna stygmatyzacja mo\u017ce wzmacnia\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju bariery w dost\u0119pie do aborcji: prawne, finansowe, organizacyjne i informacyjne. Stygmatyzacj\u0119 aborcji definiujemy jako przekonanie, \u017ce aborcja jest moralnie z\u0142a, nie do zaakceptowania (Cockrill et al., 2013). Cho\u0107 stygmatyzacja mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w ka\u017cdym kontek\u015bcie spo\u0142ecznym, w miejscach, gdzie obowi\u0105zuj\u0105 restrykcyjne ustawy, jest bardziej rozpowszechniona. Tego rodzaju stygmatyzacja ma r\u00f3\u017cne przejawy: osoby pr\u00f3buj\u0105ce przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119 mog\u0105 obawia\u0107 si\u0119 pot\u0119pienia ze strony rodziny lub cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci, do\u015bwiadcza\u0107 wykluczenia lub dyskryminacji, a nawet mie\u0107 negatywne przekonania na sw\u00f3j temat (Cockrill & Nack, 2013; Shellenberg et al., 2011).<\/p>\n Stygmatyzacja wp\u0142ywa nie tylko na to, jakie informacje na temat aborcji s\u0105 dost\u0119pne, ale te\u017c mo\u017ce sprawia\u0107, \u017ce osoby potrzebuj\u0105ce aborcji p\u00f3\u017aniej zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 po opiek\u0119 medyczn\u0105, obawiaj\u0105 si\u0119 kontaktu z systemem ochrony zdrowia, maj\u0105 ni\u017csze oczekiwania wobec jako\u015bci us\u0142ug aborcyjnych, cz\u0119\u015bciej uciekaj\u0105 si\u0119 do niebezpiecznych metod aborcji, poniewa\u017c chc\u0105 j\u0105 utrzyma\u0107 w tajemnicy, a nawet p\u00f3\u017aniej zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 po pomoc medyczn\u0105 w razie komplikacji z obawy przed dyskryminacj\u0105 czy wr\u0119cz kryminalizacj\u0105 (Araujo et al., 2018; Coleman-Minahan et al., 2019; Constant et al., 2019).<\/p>\n W krajach, gdzie obowi\u0105zuj\u0105 restrykcyjne ustawy dotycz\u0105ce aborcji, osoby chc\u0105ce przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej stosuj\u0105 metod\u0119 aborcji farmakologicznej. Jest to bezpieczny, skuteczny spos\u00f3b przerywania ci\u0105\u017cy, rekomendowany przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia (World Health Organization, WHO), polegaj\u0105cy na przyj\u0119ciu kombinacji mifepristonu i misoprostolu lub samego misoprostolu (Jeli\u0144ska & Yanow, 2018). W wielu krajach osoby potrzebuj\u0105ce aborcji uzyskuj\u0105 dost\u0119p do tych lek\u00f3w bez udzia\u0142u systemu ochrony zdrowia, kupuj\u0105c je bez recepty w aptece lub od innego sprzedawcy. Tego rodzaju dost\u0119p do \u015brodk\u00f3w poronnych jest bardzo wa\u017cny, jednak nie gwarantuje osobom potrzebuj\u0105cym aborcji dost\u0119pu do rzetelnych informacji o tym, jak bra\u0107 te \u015brodki, czego mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 po ich za\u017cyciu oraz gdzie szuka\u0107 pomocy w razie komplikacji (Footman et al., 2018; Hendrickson et al., 2016; Weaver et al., 2020).<\/p>\n Dzia\u0142acze_dzia\u0142aczki i lekarze_lekarki pragn\u0105cy poprawi\u0107 dost\u0119p do aborcji w miejscach, gdzie jest on prawnie lub ekonomicznie ograniczony, postanowili wykorzysta\u0107 dost\u0119pno\u015b\u0107 aborcji farmakologicznej tworz\u0105c programy udzielaj\u0105ce osobom potrzebuj\u0105cym aborcji rzetelnych informacji oraz wsparcia medycznego i emocjonalnego. Powstaje coraz wi\u0119cej inicjatyw udzielaj\u0105cych tego rodzaju pomocy za pomoc\u0105 infolinii (przez telefon) lub w formie us\u0142ug tele- zdrowia (przez internet) \u2013 obydwie te formy b\u0119dziemy dalej nazywa\u0107 \u201einfoliniami aborcyjnymi\u201d. Infolinie aborcyjne s\u0105 najcz\u0119\u015bciej zak\u0142adane przez oddolne grupy wolontariuszek,<\/em>kt\u00f3re nie pracuj\u0105 w zawodach medycznych, ale specjalizuj\u0105 si\u0119 w towarzyszeniu osobom w aborcjach, cz\u0119sto prowadz\u0105c je przez kolejne etapy krok po kroku. Osoby te zdobywaj\u0105 wiedz\u0119 i szkol\u0105 si\u0119 wcze\u015bniej w procedurach medycznych opartych na wiedzy naukowej oraz w modelach opieki opartych na perspektywie pacjentki[1]<\/a> (Erdman et al., 2018). Celem konsultantek infolinii aborcyjnych jest dostarczanie rzetelnych informacji na temat lek\u00f3w poronnych, prawid\u0142owego sposobu ich za\u017cywania, wskazanego dawkowania, spodziewanych objaw\u00f3w po wzi\u0119ciu lek\u00f3w, symptom\u00f3w mog\u0105cych \u015bwiadczy\u0107 o komplikacjach oraz tego gdzie, w razie potrzeby, mog\u0105 si\u0119 uda\u0107 po fachow\u0105 pomoc lekarsk\u0105.<\/p>\n Nowe badania oceniaj\u0105ce dzia\u0142anie tego typu infolinii w Argentynie, Indonezji, Irlandii, Peru i na granicy tajsko-myanmarskiej dostarczaj\u0105 coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w, \u017ce przerywanie ci\u0105\u017cy metod\u0105 farmakologiczn\u0105 poza oficjalnymi systemami ochrony zdrowia jest bezpieczne i efektywne, o ile osoby, kt\u00f3re potrzebuj\u0105 aborcjiaj\u0105 dost\u0119p do w\u0142a\u015bciwych informacji i sieci wsparcia (Aiken et al., 2017; Foster et al., 2017; Gerdts & Hudaya, 2016; Grossman et al., 2018; Zurbriggen et al., 2018). Infolinie pomagaj\u0105ce w dost\u0119pie do farmakologicznej aborcji w krajach, gdzie dost\u0119p do aborcji jest ograniczony, mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do zwi\u0119kszenia cz\u0119stotliwo\u015bci stosowania bezpiecznych metod, zmniejszenia \u015bmiertelno\u015bci zwi\u0105zanej z niebezpiecznymi metodami i liczby przypadk\u00f3w, w kt\u00f3rych trzeba leczy\u0107 komplikacje, co odci\u0105\u017cy\u0142oby systemy ochrony zdrowia (Grimes et al., 2006; Vlassoff et al., 2009). Pomimo tych post\u0119p\u00f3w, nadal bardzo niewiele bada\u0144 podejmuje tematyk\u0119 do\u015bwiadcze\u0144 os\u00f3b korzystaj\u0105cych ze wsparcia infolinii aborcyjnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci tego, jak te osoby oceniaj\u0105 jako\u015b\u0107 \u015bwiadczonej opieki.<\/p>\n \u015awiatowa Organizacja Zdrowia definiuje jako\u015b\u0107 opieki jako zapewnianie us\u0142ug, kt\u00f3re s\u0105 bezpieczne, \u015bwiadczone na czas, skuteczne, wydajne, \u015bwiadczone bez dyskryminacji oraz w taki spos\u00f3b, aby priorytetem by\u0142a perspektywa pacjenta (Quality of care: a process for making strategic choices in health systems,<\/em> 2006)[2]<\/a>. Cho\u0107 opieka aborcyjna skupiona na perspektywie pacjentki (patient-centered care, person-centered care<\/em>) to do\u015b\u0107 nowy obszar bada\u0144, w dziedzinie praw reprodukcyjnych istniej\u0105 ju\u017c ramy odniesienia, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 zrozumienie tego poj\u0119cia. Na przyk\u0142ad Sundhinaraset et al., analizuj\u0105c opiek\u0119 oko\u0142oporodow\u0105 z tej perspektywy wyr\u00f3\u017cni\u0142y nast\u0119puj\u0105ce kluczowe elementy opieki: zaufanie, wsparcie, autonomia, godno\u015b\u0107 i szacunek (Sundhinaraset et al., 2017). Altshuler i Whaley u\u017cywaj\u0105 poj\u0119cia opieki skupionej na perspektywie pacjenta, aby zanalizowa\u0107 wyniki bada\u0144 opublikowane w latach 2017-2018 na temat do\u015bwiadcze\u0144 klientek us\u0142ug aborcyjnych. W konkluzji autorzy wysuwaj\u0105 wniosek, \u017ce wiele o\u015brodk\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi aborcyjne nie dzia\u0142a w oparciu o zasad\u0119 skupienia na perspektywie pacjentki (Altshuler & Whaley, 2018). Warto zbada\u0107 jak te poj\u0119cia wp\u0142ywaj\u0105 na definicj\u0119 wysokiej jako\u015bci opieki aborcyjnej i jakie jej aspekty s\u0105 priorytetowe dla os\u00f3b, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z tych us\u0142ug. Jako\u015b\u0107 us\u0142ug, szczeg\u00f3lnie w wymiarze interpersonalnym, da si\u0119 bada\u0107 nie tylko w szpitalach i klinikach, ale te\u017c w takich modelach dostarczania lek\u00f3w poronnych jak infolinie i apteki.<\/p>\n Niniejszy artyku\u0142 podsumowuje wyniki badania jako\u015bciowego, przeprowadzonego we wsp\u00f3\u0142pracy z pracownicami trzech r\u00f3\u017cnych infolinii \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi w krajach, gdzie dost\u0119p do aborcji jest ograniczony: w Polsce, Brazylii i Nigerii. Celem badania by\u0142o uzyskanie lepszego wgl\u0105du w perspektyw\u0119 os\u00f3b korzystaj\u0105cych z aborcji farmakologicznej. Analizie poddano oczekiwania i do\u015bwiadczenia kobiet, kt\u00f3re korzysta\u0142y z takich us\u0142ug, rol\u0119 stygmatyzacji, ich wyobra\u017cenia o tym, co oznacza wysokiej jako\u015bci opieka oraz to, w jaki spos\u00f3b zmienia\u0142a si\u0119 ich wiedza i nastawienie do aborcji farmakologicznej.<\/p>\n Metodologia<\/strong><\/p>\n W okresie od kwietnia do sierpnia 2017 roku przeprowadzi\u0142y\u015bmy 30 wywiad\u00f3w z kobietami, kt\u00f3re przesz\u0142y aborcj\u0119 farmakologiczn\u0105 z pomoc\u0105 infolinii w Polsce, Brazylii lub Nigerii. Aby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w badaniu kobiety musia\u0142y mie\u0107 ponad 18 lat i m\u00f3wi\u0107 po polsku, po portugalsku lub po angielsku. W ka\u017cdym z trzech kraj\u00f3w wyznaczono po jednej lub dwie osoby, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o prowadzenie wywiad\u00f3w. Wszystkie osoby odpowiedzialne za wywiady przesz\u0142y szkolenie z metod bada\u0144 jako\u015bciowych, w tym z prawid\u0142owego stosowania scenariusza wywiadu, sondowania i zagadnie\u0144 etycznych. Ka\u017cda z badaczek by\u0142a zwi\u0105zana z infolini\u0105, w kt\u00f3rej prowadzi\u0142a wywiady, ale nie by\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 doradczyni\u0105 os\u00f3b udzielaj\u0105cych wywiad\u00f3w.<\/p>\n Scenariusz wywiadu zosta\u0142 u\u0142o\u017cony przy wsp\u00f3\u0142pracy z pracownicami infolinii. Pytania dotyczy\u0142y postrzegania aborcji i wiedzy o aborcji farmakologicznej u uczestniczek badania w okresie poprzedzaj\u0105cym kontakt z infolini\u0105; ich do\u015bwiadcze\u0144 z systemami opieki zdrowia; tego, czy podejmowa\u0142y pr\u00f3by przerwania ci\u0105\u017cy zanim skontaktowa\u0142y si\u0119 z infolini\u0105; tego, czy us\u0142ugi infolinii by\u0142y dla nich zadowalaj\u0105ce; postrzegania jako\u015bci opieki zapewnionej przez infolini\u0119 oraz tego, czy i jak zmieni\u0142y si\u0119 ich przekonania na temat aborcji po skorzystaniu z pomocy infolinii.<\/p>\n W Nigerii nasz\u0105 organizacj\u0105 partnersk\u0105 by\u0142a infolinia Ms. Rosy, kt\u00f3ra jest cz\u0119\u015bci\u0105 sieci Generation Initiative for Women and Youth Network (GIWYN), organizacji non-profit walcz\u0105cej o dost\u0119p do praw cz\u0142owieka dla kobiet. Infolinia Ms. Rosy jest darmow\u0105 lini\u0105 telefoniczn\u0105 udzielaj\u0105c\u0105 informacji o prawach reprodukcyjnych, w tym procedurze przyjmowania mifepristonu i misoprostolu lub samego misoprostolu w celu przerwania ci\u0105\u017cy. W infolinii pracuj\u0105 wyszkolone doradczynie i cz\u0142onkinie spo\u0142eczno\u015bci zajmuj\u0105ce si\u0119 zagadnieniami zdrowia (community health workers<\/em>). W Polsce naszymi partnerkami by\u0142y Kobiety w Sieci, grupa prowadz\u0105ca zar\u00f3wno infolini\u0119 telefoniczn\u0105, jak i moderowane forum internetowe dla os\u00f3b szukaj\u0105cych informacji o bezpiecznych metodach aborcji, w tym samodzielnej aborcji domowej (farmakologicznej) lub szukaj\u0105cych wsparcia emocjonalnego w procesie przerywania ci\u0105\u017cy. Infolini\u0119 telefoniczn\u0105 i forum internetowe prowadz\u0105 osoby nie pracuj\u0105ce w zawodach medycznych, ale wyszkolone w wiedzy o aborcji farmakologicznej. W Brazylii uczestniczkami badania by\u0142y kobiety, kt\u00f3re skorzysta\u0142y z pomocy internetowego serwisu Women Help Women (WHW). WHW to mi\u0119dzynarodowa feministyczna organizacja non-profit zapewniaj\u0105ca dost\u0119p do informacji o aborcji farmakologicznej i \u015brodk\u00f3w do jej wykonania poprzez serwis tele- zdrowia interaktywn\u0105 stron\u0119 internetow\u0105). WHW prowadzi te\u017c globalne dzia\u0142ania rzecznicze promuj\u0105ce samodzieln\u0105 aborcj\u0119 farmakologiczn\u0105. Fachowe doradczynie WHW odpowiadaj\u0105 na pytania kobiet w sze\u015bciu j\u0119zykach i towarzysz\u0105 im za po\u015brednictwem e-maila krok po kroku przed, w trakcie i po aborcji.<\/p>\n Uczestniczki badania by\u0142y rekrutowane przez badaczki przez telefon lub e-mail. Osoby, kt\u00f3re zgodzi\u0142y si\u0119 na wywiad i spe\u0142nia\u0142y warunki badania, przekazywa\u0142y badaczkom swoje informacje kontaktowe. Nast\u0119pnie przypisywano im numer identyfikacyjny i umawiano je na rozmow\u0119 w dogodnym terminie. Przed rozpocz\u0119ciem wywiadu badaczka wype\u0142nia\u0142a z osob\u0105 badan\u0105 formularz \u015bwiadomej zgody na badanie (informed consent)<\/em>. Wszystkie wywiady w Nigerii przeprowadzone zosta\u0142y w j\u0119zyku angielskim, w Brazylii w j\u0119zyku portugalskim, a w Polsce po polsku. Wywiady by\u0142y nagrywane i trwa\u0142y mi\u0119dzy 20 a 60 minut. Uczestniczki otrzyma\u0142y za udzia\u0142 w badaniu symboliczne wynagrodzenie w wysoko\u015bci ok. 12 euro w miejscowej walucie (oko\u0142o 40 BRL, 50 PLN, 3860 NGN). Badanie przesz\u0142o weryfikacj\u0119 komisji Allendale Investigation Review Board w Old Lyme, Connecticut, w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n Wywiady zosta\u0142y przepisane a nast\u0119pnie przet\u0142umaczone na j\u0119zyk angielski. Zesp\u00f3\u0142 badawczy stworzy\u0142 pierwsz\u0105 wersj\u0119 ksi\u0105\u017cki kod\u00f3w, po czym dwie badaczki zastosowa\u0142y kody niezale\u017cnie do dw\u00f3ch transkrypcji. Nast\u0119pnie zesp\u00f3\u0142 badawczy spotka\u0142 si\u0119, aby por\u00f3wna\u0107 rozbie\u017cno\u015bci i luki w kodowaniu. Na nast\u0119pnym etapie sformu\u0142owano nowy zestaw kod\u00f3w, \u0142\u0105cz\u0105cy i klaryfikuj\u0105cy definicje kod\u00f3w. Wreszcie, badaczki zastosowa\u0142y now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 kod\u00f3w do dw\u00f3ch nowych transkrypcji. Zesp\u00f3\u0142 badawczy raz jeszcze dokona\u0142 przegl\u0105du kod\u00f3w, usuwaj\u0105c niezgodno\u015bci, po czym reszta transkrypcji zosta\u0142a opracowana przez dwie badaczki wed\u0142ug przyj\u0119tego systemu. Wyniki opracowa\u0144 zosta\u0142y zanalizowane pod k\u0105tem wy\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 wzor\u00f3w i motyw\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy trzema krajami. Wyniki badania zosta\u0142y zaprezentowane z u\u017cyciem cytat\u00f3w z wywiad\u00f3w, do kt\u00f3rych do\u0142\u0105czono wiek osoby badanej i kraj, w kt\u00f3rym udzieli\u0142a wywiadu.<\/p>\n Wyniki<\/strong><\/p>\n Charakterystyka uczestniczek<\/strong><\/p>\n \u015arednia wieku w\u015br\u00f3d 30 uczestniczek badania wynosi\u0142a 31 lat, uczestniczki mia\u0142y od 18 do 44 lat. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczestniczek by\u0142a w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim (n=13), wi\u0119kszo\u015b\u0107 by\u0142a te\u017c wynagradzana (n =17) w momencie badania i mia\u0142a jedno lub wi\u0119cej dzieci (n=16). Uczestniczki by\u0142y we wczesnej ci\u0105\u017cy, przy czym wi\u0119kszo\u015b\u0107 w ci\u0105\u017cy nie d\u0142u\u017cszej ni\u017c 12 tygodni (n=26), dwie w ci\u0105\u017cy d\u0142u\u017cszej ni\u017c 12 tygodni, a u dw\u00f3ch d\u0142ugo\u015b\u0107 ci\u0105\u017cy jest nieznana (Tabela 1).<\/p>\n Tabela 1: Charakterystyka uczestniczek badania<\/p>\n <\/p>\n Zdobywanie informacji o aborcji farmakologicznej<\/strong><\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 uczestniczek wiedzia\u0142a o mo\u017cliwo\u015bci aborcji farmakologicznej zanim zacz\u0119\u0142y szuka\u0107 opieki oko\u0142oaborcyjnej, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie wiedzia\u0142a nic lub wiedzia\u0142a niewiele o tym, jak zdoby\u0107 tabletki i jak za\u017cywa\u0107 je bezpiecznie. Niekt\u00f3re uczestniczki wiedzia\u0142y wcze\u015bniej tylko o aborcji chirurgicznej, a o aborcji farmakologicznej dowiedzia\u0142y si\u0119 dopiero od doradczy\u0144 z infolinii lub z w\u0142asnych poszukiwa\u0144 w Internecie. Na przyk\u0142ad uczestniczka z Polski powiedzia\u0142a:<\/p>\n <\/p>\n \u00a0<\/em><\/p>\n Kobiety korzysta\u0142y z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, szukaj\u0105c informacji o aborcji farmakologicznej i dost\u0119pie do tabletek: szuka\u0142y w Internecie, pyta\u0142y w\u015br\u00f3d przyjaci\u00f3\u0142 i rodziny, b\u0105d\u017a w\u015br\u00f3d znajomych pracuj\u0105cych w zawodach medycznych. Jedna z uczestniczek z Brazylii, powiedzia\u0142a:<\/p>\n Potrzebowa\u0142am aborcji, wi\u0119c zacz\u0119\u0142am szuka\u0107, dowiadywa\u0107 si\u0119 jak mog\u0119 dosta\u0107 tabletki\u2026 okaza\u0142<\/em>o si<\/em>\u0119, \u017ce jest mn\u00f3stwo ludzi sprzedaj\u0105cych tabletki przez Internet, wielu nawet obiecuje dostaw\u0119 pod drzwi, wiesz? Albo wysy\u0142aj\u0105 kuriera (motoboy), albo prosz\u0105 o depozyt i wysy\u0142aj\u0105 tabletki poczt\u0105. Mn\u00f3stwo, mn\u00f3stwo ludzi. Znalaz\u0142am bardzo wiele os\u00f3b, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 tabletki.<\/em> (Brazylia, 40 lat)<\/p>\n Uczestniczka w Nigerii opisa\u0142a strategie u\u017cywane do zakupu tabletek aborcyjnych, kt\u00f3re pozna\u0142a na bezp\u0142atnym seminarium zorganizowanym przez organizacj\u0119 pozarz\u0105dow\u0105 nieopodal jej miejsca zamieszkania:<\/p>\n Powiedzia\u0142y mi, \u017ce to cudowne lekarstwo, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cesz przerwa\u0107 swoj\u0105 ci\u0105\u017c\u0119 sama, bez p\u00f3j\u015bcia do kliniki. Rozumiesz? A mo\u017ce po prostu chcesz kupi\u0107 te leki dla swojej babci, bo dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce mog\u0105 by\u0107 stosowane na artretyzm i inne dolegliwo\u015bci.<\/em> (Nigeria, 42 lata)<\/p>\n Postrzeganie bezpiecze\u0144stwa i skuteczno\u015bci aborcji farmakologicznej<\/strong><\/p>\n Zapytane o to, jakie mia\u0142y obawy i oczekiwania zwi\u0105zane z aborcj\u0105 farmakologiczn\u0105, niekt\u00f3re uczestniczki wspomnia\u0142y, \u017ce mia\u0142y obawy zwi\u0105zane z bezpiecze\u0144stwem tej metody. Obawia\u0142y si\u0119, \u017ce mog\u0105 umrze\u0107, sta\u0107 si\u0119 bezp\u0142odne, mia\u0142y te\u017c inne obawy, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142y b\u0105d\u017a nierzetelne informacje, b\u0105d\u017a opowie\u015bci kr\u0105\u017c\u0105ce w\u015br\u00f3d znajomych, b\u0105d\u017a te\u017c og\u00f3lnie negatywne podej\u015bcie do aborcji w ich spo\u0142eczno\u015bciach. Jedna z uczestniczek w Brazylii powiedzia\u0142a: \u201eS\u0142ysza\u0142am, \u017ce kobiety, kt\u00f3re wzi\u0119\u0142y te leki mia\u0142y bardzo nieprzyjemne do\u015bwiadczenia\u2026 i \u017ce mo\u017cna si\u0119 wykrwawi\u0107 a nawet umrze\u0107\u201d (Brazylia, 39 lat). Jedna z polskich uczestniczek potwierdzi\u0142a te obawy i podkre\u015bli\u0142a rol\u0119 stygmatyzacji aborcji:<\/p>\n A jednak nie wszystkie zas\u0142yszane historie by\u0142y negatywne. Jedna z uczestniczek z Nigerii us\u0142ysza\u0142a od kole\u017canki, \u017ce aborcja farmakologiczna to metoda, na kt\u00f3rej mo\u017cna polega\u0107, a do\u015bwiadczenie \u201ebezstresowe\u201d:<\/p>\n Us\u0142ysza\u0142am tak od przyjaci\u00f3\u0142ki, kt\u00f3ra powiedzia\u0142a, \u017ce dzi\u0119ki tabletkom to [aborcja] staje si\u0119 bezstresowe. To bezstresowa metoda usuni\u0119cia niechcianego p\u0142odu<\/em>. (Nigeria, 22 lata)<\/p>\n Niekt\u00f3re kobiety podkre\u015bla\u0142y, \u017ce obawia\u0142y si\u0119 o jako\u015b\u0107 tabletek, kt\u00f3re mog\u0142yby \u00a0dosta\u0107 online lub od sprzedawc\u00f3w lek\u00f3w. Na przyk\u0142ad dwudziestopi\u0119cioletnia kobieta z Polski ba\u0142a si\u0119 zamawia\u0107 lekarstwa \u201ez nieznanego \u017ar\u00f3d\u0142a\u201d i powiedzia\u0142a, \u017ce poczu\u0142aby si\u0119 pewniej maj\u0105c potwierdzenie ze strony innych kobiet, kt\u00f3re u\u017cywa\u0142y tych lek\u00f3w.<\/p>\n Niekt\u00f3re z uczestniczek powiedzia\u0142y nam o obawach zwi\u0105zanych z innymi metodami przerywania ci\u0105\u017cy: aborcj\u0105 chirurgiczn\u0105 lub aborcj\u0105 za pomoc\u0105 zi\u00f3\u0142. W tym wypadku obawy dotyczy\u0142y nie tylko niebezpiecze\u0144stwa dla zdrowia, ale te\u017c konsekwencji prawnych. Dwie uczestniczki z Brazylii poruszy\u0142y ten w\u0105tek, dodaj\u0105c, \u017ce udanie si\u0119 do nieznanej osoby robi\u0105cej aborcj\u0119 by\u0142oby dla nich tak\u017ce du\u017cym ci\u0119\u017carem finansowym. Jedna z nich s\u0142ysza\u0142a o kim\u015b, kto robi aborcje \u201ew podziemiu\u201d, ale poniewa\u017c mia\u0142 ju\u017c z tego powodu k\u0142opoty z prawem, kobieta obawia\u0142a si\u0119 skorzysta\u0107 z jego us\u0142ug. Druga uczestniczka zadeklarowa\u0142a og\u00f3lny brak zaufania do os\u00f3b robi\u0105cych aborcje w klinikach.<\/p>\n Oj, kliniki s\u0105 bardzo drogie i nigdy nie ma si\u0119 pewno\u015b<\/em>ci, <\/em>\u017ce lekarz jest naprawd\u0119 dobry, nie? \u017be naprawd\u0119 jest przygotowany i kompetentny\u2026 Nie, klinika to by\u0142aby ju\u017c ostatnia deska ratunku.<\/em> (Brazylia, 24 lata)<\/p>\n Wiele kobiet mia\u0142o obawy co do bezpiecze\u0144stwa i skuteczno\u015bci znanych im metod oraz co do kompetencji os\u00f3b, kt\u00f3re wykonywa\u0142y aborcje bez wzgl\u0119du na to, o jakich metodach aborcji kobiety s\u0142ysza\u0142y.<\/p>\n <\/p>\n Szukanie lub unikanie pr\u00f3b przerywania ci\u0105\u017cy w ramach system\u00f3w ochrony zdrowia<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Dziesi\u0119\u0107 uczestniczek badania podj\u0119\u0142o pr\u00f3by przerwania ci\u0105\u017cy w ramach oficjalnych system\u00f3w ochronyzdrowia w ich pa\u0144stwach lub przynajmniej szuka\u0142o informacji na temat takiej mo\u017cliwo\u015bci. Reszta kobiet z pr\u00f3by bra\u0142a to pod uwag\u0119, ale zdecydowa\u0142a si\u0119 nie wchodzi\u0107 w interakcje z systemem ochrony zdrowia. Kilka z uczestniczek opowiedzia\u0142o nam o tym, \u017ce spotka\u0142y si\u0119 z odmow\u0105 lub pot\u0119pieniem, kiedy pr\u00f3bowa\u0142y uzyska\u0107 informacje lub zapisa\u0107 si\u0119 na zabieg w publicznej plac\u00f3wce ochrony zdrowia (lub innej plac\u00f3wce, w kt\u00f3rej zwykle si\u0119 leczy\u0142y). Cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3wi\u0142a, \u017ce odm\u00f3wili im lekarze, kt\u00f3rym ufa\u0142y i kt\u00f3rych zna\u0142y od lat. W Brazylii jednej z kobiet odpowiedziano: \u201eProsz\u0119 mi o tym nie m\u00f3wi\u0107, bo ja jestem przeciwny. Jestem zupe\u0142nie temu przeciwny!\u201d (Brazylia, 40 lat). Inna uczestniczka us\u0142ysza\u0142a: \u201eProsz\u0119 nawet nie my\u015ble\u0107 o aborcji!\u201d (Brazylia, 22 lata). Jedna z Polek powiedzia\u0142a nam, \u017ce kiedy podj\u0119\u0142a ten temat w rozmowie z lekark\u0105, ta przyj\u0119\u0142a bardzo defensywny ton: \u201ePowiedzia\u0142a mi, \u017ce to zakazane, nielegalne. \u017be nie mam prawa tego od niej \u017c\u0105da\u0107. Nie mog\u0119 dok\u0142adnie powt\u00f3rzy\u0107 jej s\u0142\u00f3w.\u201d (Polska, 27 lat).<\/p>\n Zdarza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce kobiety korzysta\u0142y z jakiego\u015b rodzaju us\u0142ug medycznych zwi\u0105zanych z ci\u0105\u017c\u0105 i lekarz lub lekarka upokorzyli je, stygmatyzowali. Jedna z uczestniczek z Nigerii us\u0142ysza\u0142a nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa podczas badania USG:<\/p>\n \u201ePani kole\u017canki tu przychodz\u0105 si\u0119 zbada\u0107, \u017ceby donosi\u0107 ci\u0105\u017c\u0119, a pani tu przychodzi, \u017ceby si\u0119 prze\u015bwietli\u0107 przed aborcj\u0105\u201d. Czu\u0142am si\u0119 zniewa\u017cona, ale wiem, \u017ce mam prawo zachowa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119, je\u015bli chc\u0119. \u0179le si\u0119 czu\u0142am z tym, jak si\u0119 do mnie zwracali.<\/em> (Nigeria, 35 lat)<\/p>\n Kilka kobiet uczestnicz\u0105cych w badaniu opisa\u0142o swoich lekarzy i lekarki jako wspieraj\u0105cych i wykazuj\u0105cych zrozumienie, ale nawet w tej grupie pomoc polega\u0142a tylko na wystawieniu skierowania, nie na przerwaniu ci\u0105\u017cy. W Brazylii lekarka powiedzia\u0142a jednej z uczestniczek o serwisie Women Help Women i wystawi\u0142a skierowanie na badanie USG (Brazylia, 24 lat). Jedna z uczestniczek z Polski otrzyma\u0142a od swojej lekarki wsparcie, rzetelne rady i ofert\u0119 pomocy lekarskiej po aborcji. Co interesuj\u0105ce, lekarka wyja\u015bni\u0142a jej, \u017ce nie wystawi jej recepty na leki poronne, bo si\u0119 boi.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Wiele kobiet woli w og\u00f3le nie m\u00f3wi\u0107 swoim lekarzom o aborcji w obawie przed pot\u0119pieniem, odrzuceniem lub, jak powiedzia\u0142a jedna z uczestniczek z Nigerii, \u201ebo b\u0119d\u0105 ci\u0119 traktowa\u0107 jak morderczyni\u0119\u201d (Nigeria, 35 lat). Jedna z kobiet w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b oceni\u0142a ryzyko rozmowy z lekarzem:<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Uczestniczka z Brazylii zdecydowa\u0142a, \u017ce nie powie o aborcji lekarzowi, bo s\u0142ysza\u0142a, \u017ce ten mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 zmieni\u0107 jej decyzj\u0119 i straszy\u0107 j\u0105, \u017ce od tabletek aborcyjnych mo\u017ce umrze\u0107 albo straci\u0107 macic\u0119. O tego rodzaju obawach najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wi\u0142y kobiety z Brazylii: cz\u0119sto ba\u0142y si\u0119 pot\u0119pienia, z\u0142ego traktowania, a nawet \u015bcigania.<\/p>\n Kobiety ze wszystkich trzech kraj\u00f3w, gdzie prowadzone by\u0142o badanie, m\u00f3wi\u0142y nam o pr\u00f3bach przerwania ci\u0105\u017cy innymi metodami ni\u017c farmakologiczna przed zg\u0142oszeniem si\u0119 do infolinii. Niekt\u00f3re opisywa\u0142y pr\u00f3by przerwania ci\u0105\u017cy za pomoc\u0105 herbat, napar\u00f3w zio\u0142owych, a nawet ogromnych ilo\u015bci alkoholu. Kobieta z Brazylii tak opisywa\u0142a swoj\u0105 pr\u00f3b\u0119 przerwania ci\u0105\u017cy:<\/p>\n Wypi\u0142am kilka herbatek\u2026 s\u0105 takie herbatki, o kt\u00f3rych m\u00f3wi si\u0119, \u017ce pomagaj\u0105 szybciej dosta\u0107 okresu. Pi\u0142am je ju\u017c wcze\u015bniej, kiedy okres mi si\u0119 sp\u00f3\u017ania\u0142, zanim dowiedzia\u0142am si\u0119 <\/em>o ci<\/em>\u0105\u017cy, a potem po prostu pi\u0142am je dalej.<\/em> (Brazylia, 24 lata)<\/p>\n Jedna z kobiet z Nigerii pr\u00f3bowa\u0142a zrobi\u0107 aborcj\u0119 pij\u0105c tradycyjne lekarstwo i \u201esilny alkohol\u201d, ale \u00a0poskutkowa\u0142o to jedynie kilkudniowymi wymiotami. Mikstura nie spowodowa\u0142a przerwania ci\u0105\u017cy. Inne kobiety opisywa\u0142y pr\u00f3by uzyskania lek\u00f3w poronnych z aptek lub od sprzedawc\u00f3w lek\u00f3w oraz, \u017ce rozwa\u017ca\u0142y inne metody przerwania ci\u0105\u017cy, ale ostatecznie nie zdecydowa\u0142y si\u0119 na \u017cadn\u0105 z tych opcji. Uczestniczki podawa\u0142y wiele powod\u00f3w takiej decyzji np. przekonanie, \u017ce \u201eniedobre jest takie eksperymentowanie na swoim ciele\u201d, przekonanie, \u017ce lepiej skorzysta\u0107 z infolinii, ni\u017c \u201ei\u015b\u0107 do szarlatana\u201d, czy obawa, \u017ce nieformalni sprzedawcy wezm\u0105 od nich pieni\u0105dze, ale nie dostarcz\u0105 lek\u00f3w.<\/p>\n Znajdowanie informacji i korzystanie ze wsparcia infolinii<\/strong><\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczestniczek z Brazylii i Polski dowiedzia\u0142o si\u0119 o infoliniach z Internetu, wyszukuj\u0105c has\u0142a takie jak \u201eaborcja farmakologiczna\u201d (Polska, 33 lata) lub \u201ejak zrobi\u0107 aborcj\u0119\u201d (Brazylia, 22 lata) i klikaj\u0105c w adresy stron lub artyku\u0142\u00f3w prasowych. Cz\u0119\u015b\u0107 kobiet, szczeg\u00f3lnie z Nigerii, dowiedzia\u0142o si\u0119 o infoliniach zanim zasz\u0142y w ci\u0105\u017c\u0119, z r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w informacyjnych. Jedna z kobiet dosta\u0142a numer telefonu do infolinii od swojej przyjaci\u00f3\u0142ki, kt\u00f3ra powiedzia\u0142a, \u017ce \u201emo\u017ce zadzwoni\u0107 pod ten numer zawsze, kiedy ma jakie\u015b problemy ze swoim cia\u0142em\u201d. Inna uczestniczka dowiedzia\u0142a si\u0119 o infolinii z ulotki:<\/p>\n Tak, ulotka bardzo si\u0119 przyda\u0142a, nie pami\u0119ta\u0142am nawet do ko\u0144ca, gdzie j\u0105 w\u0142o\u017cy\u0142am. Nie my\u015bla\u0142am o niej za wiele w dniu, kiedy j\u0105 dosta\u0142am, ale przypomnia\u0142am sobie o niej, kiedy musia\u0142am podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 co mam zrobi\u0107, by\u0142am, powiedzmy, na rozdro\u017cu, pr\u00f3bowa\u0142am zdecydowa\u0107, gdzie mam z tym i\u015b\u0107. Znalaz\u0142am t\u0119 ulotk\u0119 i pomy\u015bla\u0142am, \u017ce mog\u0119 tam zadzwoni\u0107 i zobaczy\u0107, czy mog\u0105 mi pom\u00f3c.<\/em> (Nigeria, 33 lata)<\/p>\n Kobiety decydowa\u0142y o tym, czy mog\u0105 zaufa\u0107 infolinii na podstawie tego, co przeczyta\u0142y lub us\u0142ysza\u0142y o do\u015bwiadczeniach innych kobiet. Na przyk\u0142ad jedna z uczestniczek z Brazylii skontaktowa\u0142a si\u0119 z inn\u0105 kobiet\u0105 przez aplikacj\u0119 WhatsApp i \u201espyta\u0142a, czy to jest bezpieczne, czy dosta\u0142a pomoc i ona powiedzia\u0142a, \u017ce tak, \u017ce rozwi\u0105za\u0142a sw\u00f3j problem i uwa\u017ca, \u017ce to jest bezpieczna metoda\u201d (Brazylia, 44 lata). Pewna uczestniczka z Polski pocz\u0105tkowo nie wierzy\u0142a, \u017ce dostanie tabletki z infolinii, ale poczu\u0142a si\u0119 pewniej, kiedy przeczyta\u0142a na forum internetowym posty o do\u015bwiadczeniach innych kobiet, kt\u00f3re skorzysta\u0142y z tego serwisu.<\/p>\n Modele dzia\u0142ania infolinii w poszczeg\u00f3lnych krajach nieco si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105: infolinie u\u017cywaj\u0105 r\u00f3\u017cnych kana\u0142\u00f3w komunikacji (cz\u0119sto wi\u0119cej ni\u017c jednego na raz). Pomimo to wszystkie uczestniczki powiedzia\u0142y nam, \u017ce czu\u0142y si\u0119 dobrze poinformowane o procesie aborcji. W odczuciu uczestniczek infolinia udziela\u0142a informacji sprawnie i rzetelnie, czy to przez e-mail, czy przez platform\u0119 internetow\u0105, czy te\u017c przez telefon. Kobiety opisywa\u0142y informacje udzielane przez infolinie jako \u201ejasne\u201d, \u201eszczeg\u00f3\u0142owe\u201d, \u201ewszystkie informacje, jakich potrzebowa\u0142am, \u017ceby podejmowa\u0107 decyzje\u201d, \u201enieocenione\u201d w ich do\u015bwiadczeniu aborcji, a nawet \u201edaleko wykraczaj\u0105ce poza to, czego si\u0119 spodziewa\u0142y\u201d. Jedna z kobiet z Brazylii tak opisa\u0142a komunikacj\u0119 z doradczyni\u0105 z infolinii:<\/p>\n Wys\u0142a\u0142y mi kilka e-maili z pytaniami jak przebieg\u0142a aborcja, czy mia\u0142am b\u00f3le, jak si\u0119 czuj\u0119\u2026 by\u0142y bardzo troskliwe, wysy\u0142a\u0142<\/em>y mi du<\/em>\u017co e-maili, a ja zawsze odpowiada\u0142am. By\u0142o bardzo dobrze, one s\u0105 bardzo kompetentne. Nie ba\u0142am si\u0119, \u017c<\/em>e co<\/em>\u015b mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 \u017ale, dok\u0142adnie dlatego, \u017ce zawsze pozostawa\u0142y w kontakcie.<\/em> (Brazylia, 22 lata)<\/p>\n Og\u00f3lnie uczestniczki ocenia\u0142y dost\u0119pno\u015b\u0107 doradczy\u0144 jako \u201ebardzo du\u017c\u0105\u201d. W ich odczuciu doradczynie odpowiada\u0142y na wszystkie ich pytania, gdy tylko by\u0142a taka potrzeba. Tylko w jednym przypadku osoba z Brazylii powiedzia\u0142a, \u017ce czeka\u0142a na odpowied\u017a na e-maila d\u0142u\u017cej ni\u017c by chcia\u0142a. Pomimo tego jej zdaniem otrzyma\u0142a wszystkie potrzebne informacje na czas. Te do\u015bwiadczenia kontrastuj\u0105 mocno z do\u015bwiadczeniami z lokalnymi systemami ochrony zdrowia. Szczeg\u00f3lnie kobiety z Brazylii i Polski krytykowa\u0142y oficjaln\u0105 ochron\u0119 zdrowia, poniewa\u017c nie otrzymywa\u0142y odpowiedzi na swoje pytania ani szczeg\u00f3\u0142owych informacji na temat zabieg\u00f3w. Kilka kobiet z Polski ostro krytykowa\u0142o pracownik\u00f3w i pracownice ochrony zdrowia za brak zainteresowania i to, \u017ce nie po\u015bwi\u0119caj\u0105 czasu na rozmow\u0119 z pacjentk\u0105.<\/p>\n Uczestniczki pozytywnie ocenia\u0142y nie tylko informacyjny aspekt us\u0142ug infolinii (szczeg\u00f3\u0142owe informacje podawane na czas), ale te\u017c spos\u00f3b traktowania u\u017cytkowniczki. Podej\u015bcie doradczy\u0144 opisywa\u0142y jako \u017cyczliwe, wsp\u00f3\u0142czuj\u0105ce, pe\u0142ne szacunku i pobawione moralnych ocen. Niekt\u00f3re kobiety opisywa\u0142y, \u017ce czu\u0142y podczas kontaktu z doradczyni\u0105 osobist\u0105 wi\u0119\u017a, ca\u0142kiem, jak gdyby rozmawia\u0142y ze starsz\u0105 siostr\u0105 czy przyjaci\u00f3\u0142k\u0105. Kilka podkre\u015bli\u0142o, \u017ce doradczynie tworzy\u0142y wra\u017cenie blisko\u015bci, stosuj\u0105c zdrobnia\u0142e zwroty, takie jak \u201ekochana\u201d. Jedna z brazylijskich uczestniczek powiedzia\u0142a nam, \u017ce nie spodziewa\u0142a si\u0119, \u017ce w wypowiedziach doradczyni b\u0119dzie s\u0142ycha\u0107 tyle troski. Uczestniczka z Polski powiedzia\u0142a nam, \u017ce by\u0142a zaskoczona tym, ile otrzyma\u0142a \u201ezrozumienia, wsparcia i pomocy\u201d od kogo\u015b, kogo nie zna\u0142a osobi\u015bcie (Polska, 27 lat). Jej zdaniem takiego rodzaju pomocy nie s\u0105 w stanie czasem zapewni\u0107 nawet cz\u0142onkowie rodziny.<\/p>\n Kobiety na r\u00f3\u017cne sposoby opisywa\u0142y korzy\u015bci internetowych platform, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych uzyska\u0142y pomoc. Kilka kobiet podkre\u015bli\u0142o, \u017ce komunikowanie si\u0119 z doradczyniami przez telefon lub Internet, a nie twarz\u0105 w twarz, zwi\u0119ksza\u0142o ich poczucie poufno\u015bci i u\u0142atwia\u0142o im rozmawianie na temat, kt\u00f3ry jest stabuizowany. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 wypowied\u017a uczestniczki z Polski:<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Opisuj\u0105c do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane z forum internetowym, uczestniczki z Polski m\u00f3wi\u0142y nam, \u017ce czu\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnoty, czu\u0142y porozumienie i do\u015bwiadcza\u0142y ogromnej pociechy p\u0142yn\u0105cej z uczucia, \u017ce nie s\u0105 same ani wyj\u0105tkowe w swoich do\u015bwiadczeniach. Jak napisa\u0142a jedna z uczestniczek, \u201eczytanie historii os\u00f3b, kt\u00f3re ju\u017c to przesz\u0142y i mia\u0142y to do\u015bwiadczenie, bardzo mnie uspokoi\u0142o. To da\u0142o mi wiar\u0119, \u017ce mo\u017ce mi si\u0119 uda\u0107, mog\u0119 si\u0119 uwolni\u0107 od tej niechcianej ci\u0105\u017cy\u201d (Polska, wiek nieznany). Uczestniczki z Polski opisywa\u0142y relacje z innymi u\u017cytkowniczkami forum podobnie jak relacje z doradczyniami: jako oparte na wsparciu, przyja\u017ani i zaufaniu. Jedna z uczestniczek powiedzia\u0142a, \u017ce forum zapewni\u0142o jej znacznie wi\u0119cej pomocy, ni\u017c publiczny system ochrony zdrowia i cho\u0107 interakcje z infolini\u0105 by\u0142y tylko cyfrowe, i tak czu\u0142a si\u0119 \u201etrzymana za r\u0119k\u0119 i pog\u0142askana po g\u0142owie\u201d (Polska, 33 lata). Niekt\u00f3re kobiety nie przesta\u0142y odwiedza\u0107 forum po swojej aborcji, a jedna cieszy\u0142a si\u0119, \u017ce mo\u017ce zacz\u0105\u0107 wspiera\u0107 nast\u0119pne cz\u0142onkinie forum.<\/p>\n Zmiany w wiedzy i podej\u015bciu do aborcji<\/strong><\/p>\n W ramach wywiad\u00f3w badaczki pyta\u0142y kobiety, czy wskutek przerwania ci\u0105\u017cy zmieni\u0142y si\u0119 ich przekonania, podej\u015bcie i\/lub wiedza o aborcji. Wiele kobiet odpowiada\u0142o, \u017ce tak, obserwuj\u0105 takie zmiany. Po raz pierwszy dowiedzia\u0142y si\u0119 o misoprostolu i mifepristonie i o tym, jak ich u\u017cywa\u0107 oraz jakie s\u0105 mo\u017cliwo\u015bci przerwania ci\u0105\u017cy w drugim trymestrze. Jak podkre\u015bli\u0142a uczestniczka z Brazylii:<\/p>\n [Dowiedzia\u0142am si\u0119<\/em>], <\/em>\u017ce to jest najbezpieczniejsza metoda. \u017be rekomenduje j\u0105 \u015awiatowa Organizacja Zdrowia. A, i \u017ce po\u0142\u0105czenie tych dw\u00f3<\/em>ch lek<\/em>\u00f3w sprawia, \u017ce procedura jest w 99% skuteczna. Przedtem wiedzia\u0142am tylko o\u2026 misoprostolu. Nie wiedzia\u0142am o mifepristonie.<\/em> (Brazylia, 44 lata)<\/p>\n Nowe informacje pozwoli\u0142y niekt\u00f3rym uczestniczkom rozprawi\u0107 si\u0119 z okre\u015blonymi przekonaniami na temat aborcji i zmieni\u0142y ich zdanie na temat zdrowotnych skutk\u00f3w przyj\u0119cia lek\u00f3w poronnych. Jedna z polskich uczestniczek uj\u0119\u0142a to nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n Du\u017co s\u0142ysza\u0142am, \u017ce te leki strasznie dzia\u0142aj\u0105 na organizm i robi\u0105 tak\u0105 krzywd\u0119, a tak naprawd\u0119 okaza\u0142<\/em>o si<\/em>\u0119, \u017ce nie robi\u0105 \u017cadnej krzywdy tylko pomagaj\u0105. Zmieni\u0142<\/em>o si<\/em>\u0119 bardzo, je\u015bli chodzi o moje obawy przed braniem tych lek\u00f3w, nie s\u0105 takie z\u0142e i faktycznie pomagaj\u0105. Nie szkodz\u0105 jak to wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u00f3wi\u0142a<\/em>. <\/em>(<\/em>Polska, 24 lata)<\/p>\n <\/p>\n Bezpiecze\u0144stwo i skuteczno\u015b\u0107 lek\u00f3w poronnych nie by\u0142y jedynymi powodami, jakie kobiety wymienia\u0142y uzasadniaj\u0105c wyb\u00f3r tej metody. Na przyk\u0142ad jedna z uczestniczek z Nigerii tak opisa\u0142a swoje zaskoczenie, \u017ce mo\u017ce wzi\u0105\u0107 leki w domu:<\/p>\n Nie mia\u0142am poj\u0119cia, \u017ce mo\u017cna po prostu zosta\u0107 w domu. O tym nie mia\u0142am poj\u0119cia, zawsze kojarzy\u0142am aborcj\u0119 albo ze szpitalem, albo z tymi miksturami, po kt\u00f3rych nie wiadomo czego si\u0119 spodziewa\u0107.<\/em>(Nigeria, 29 lat)<\/p>\n Kilka uczestniczek zastanawia\u0142o si\u0119 nad tym, jak ta nowo zdobyta wiedza mo\u017ce im si\u0119 przyda\u0107 w przysz\u0142o\u015bci lub czy b\u0119d\u0105 mog\u0142y z niej skorzysta\u0107 by pom\u00f3c bliskiej osobie.<\/p>\n Wiele kobiet, kt\u00f3re powiedzia\u0142y, \u017ce ich wiedza na temat aborcji zmieni\u0142a si\u0119 w wyniku skorzystania z us\u0142ug infolinii, opisywa\u0142o tak\u017ce uczucie zaskoczenia, \u017ce odkry\u0142y bezpieczny spos\u00f3b robienia aborcji. Te uczestniczki m\u00f3wi\u0142y te\u017c, \u017ce przesta\u0142y wyobra\u017ca\u0107 sobie aborcj\u0119 jako proces, kt\u00f3ry musi by\u0107 trudny lub traumatyczny. \u201eNie taki diabe\u0142 straszny, jak go maluj\u0105! To prosty zabieg, ka\u017cda osoba, kt\u00f3ra chce, mo\u017ce go sobie zrobi\u0107\u201d (Brazylia, 39 lat). Podobnie wypowiada\u0142a si\u0119 jedna z uczestniczek z Polski:<\/p>\n Wa<\/em>\u017cn\u0105, rzecz\u0105 by\u0142o to w do\u015b\u0107 prosty spos\u00f3b mo\u017cna rozwi\u0105za\u0107 ten problem. Rozwi\u0105zanie na zasadzie zg\u0142oszenia, wype\u0142nienia formularza, dobrowolnej wp\u0142aty i oczekiwania. Kiedy pojawi\u0142 si\u0119 u mnie ten problem, nigdy nie przypu\u015bci\u0142abym, \u017ce rozwi\u0105zanie jest na wyciagni\u0119cie r\u0119ki. I mo\u017ce by\u0107 tak proste. Wydawa\u0142<\/em>o mi si<\/em>\u0119, \u017ce b\u0119dzie to ode mnie wymaga\u0142o niezwyk\u0142ej gimnastyki, \u0142\u0105cznie z pojechaniem do innego kraju, zdobyciem ogromnej sumy pieni\u0119dzy, kt\u00f3rych na tamt\u0105 chwil\u0119 nie mia\u0142am. A okaza\u0142<\/em>o si<\/em>\u0119, \u017ce jest to o wiele prostsze ni\u017c przypuszcza\u0142am. <\/em>(Polska, 27 lat)<\/p>\n Jakie nastawienie do zagadnienia aborcji mia\u0142y uczestniczki przed ci\u0105\u017c\u0105? Uczestniczki deklarowa\u0142y zr\u00f3\u017cnicowane postawy, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 deklarowa\u0142a poparcie dla dost\u0119pu do aborcji. Jedna z uczestniczek z Nigerii uwa\u017ca\u0142a wcze\u015bniej aborcj\u0119 za grzech, ale zmieni\u0142a zdanie. Inne uczestniczki uwa\u017ca\u0142y, \u017ce ich do\u015bwiadczenia umocni\u0142y je w pogl\u0105dach. Cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3wi\u0142a o aborcji jako o prawie, kt\u00f3re przys\u0142uguje wszystkim kobietom. Na przyk\u0142ad uczestniczka z Brazylii powiedzia\u0142a:<\/p>\n Kiedy dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce aborcja to prawo cz\u0142owieka, poczu\u0142am si\u0119 bardzo wzmocniona w mojej decyzji. Zdj\u0119\u0142o to ze mnie poczucie winy\u2026 i rozwia\u0142o t\u0119 atmosfer\u0119 przest\u0119pstwa, czego\u015b podejrzanego, kt\u00f3ra cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 z aborcj\u0105.<\/em> (Brazylia, 39 lat)<\/p>\n Jedna z uczestniczek z Nigerii opisa\u0142a jak w wyniku kontaktu z infolini\u0105 zmieni\u0142y si\u0119 jej pogl\u0105dy na cielesn\u0105 autonomi\u0119 i si\u0142\u0119 kobiet, i \u017ce teraz jeszcze bardziej chce zmienia\u0107 normy panuj\u0105ce w jej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n Przekona\u0142am si\u0119, \u017ce ka\u017cda kobieta ma swoje prawo, prawo cielesne. Czy chcesz mie\u0107 dziecko, czy nie, to wszystko zale\u017cy od kobiety i nikt inny nie ma prawa za ni\u0105 decydowa\u0107\u2026 Ludzie naprawd\u0119 uwa\u017caj\u0105 kobiety za ludzi drugiej kategorii. Do\u015bwiadczenie z infolini\u0105 pozwoli\u0142o mi uwierzy\u0107 (\u2026), \u017ce nadszed\u0142 czas, \u017ceby kobiety si\u0119 obudzi\u0142y i zacz\u0119\u0142y wierzy\u0107 w siebie.<\/em> (Nigeria, 22 lata)<\/p>\n Jedna z kobiet z Polski wyrazi\u0142a przekonanie, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani nie powinni mie\u0107 wp\u0142ywu na dost\u0119p do aborcji. By\u0142a sfrustrowana faktem, \u017ce aborcja musi odbywa\u0107 si\u0119 w tajemnicy z powodu ogranicze\u0144 prawnych.<\/p>\n Co mnie denerwuje to, \u017ce robimy to w ukryciu, \u017ce musimy zdobywa\u0107 te tabletki \u201enielegalnie\u201d. Zacz\u0119\u0142am patrze\u0107 na to, <\/em>co si<\/em>\u0119 tutaj dzieje w Polsce decyduj\u0105 o tym starzy faceci, co ja mog\u0119 zrobi\u0107 a czego nie mog\u0119 zrobi\u0107. Jestem jeszcze bardziej za tym, jak kto\u015b potrzebuje pomocy to rozg\u0142a\u015bnia\u0107 i informowa\u0107, \u017ce jest takie co\u015b<\/em>(Polska, 42 lata)<\/p>\n Uczestniczki, kt\u00f3re uzyska\u0142y wsparcie na forum internetowym zyska\u0142y poczucie, \u017ce \u201es\u0105 inne kobiety takie jak ja\u201d i przekona\u0142y si\u0119, \u017ce aborcja jest znacznie cz\u0119stsza, ni\u017c my\u015bla\u0142y \u2013 dotyczy to szczeg\u00f3lnie uczestniczek w Polsce. Wiele uczestniczek wyrazi\u0142o przekonanie, \u017ce czuj\u0105 si\u0119 teraz cz\u0119\u015bci\u0105 wi\u0119kszej grupy, co jedna z Polek uj\u0119\u0142a nast\u0119puj\u0105co: \u201e[moje pogl\u0105dy na aborcj\u0119] nie zmieni\u0142y si\u0119. My\u015bl\u0119 i czuj\u0119 to samo, co przed aborcj\u0105. Zda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce jest mn\u00f3stwo ludzi, kobiet, kt\u00f3re my\u015bl\u0105 tak, jak ja.\u201d (Polska, 35 lat)<\/p>\n Podsumowanie<\/strong><\/p>\n Niniejsze badanie pozwoli\u0142o zdoby\u0107 wgl\u0105d w do\u015bwiadczenia kobiet korzystaj\u0105cych z pomocy infolinii aborcyjnych w krajach, gdzie dost\u0119p do aborcji jest ograniczony. Uczestniczki z trzech kraj\u00f3w, Nigerii, Brazylii i Polski, opowiedzia\u0142y nam o swoich do\u015bwiadczeniach z infoliniami, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 wysokiej jako\u015bci opiek\u0119 i stosuj\u0105 perspektyw\u0119 pacjentki. Wed\u0142ug uczestniczek doradczynie infolinii odnosi\u0142y si\u0119 do nich z \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i wsp\u00f3\u0142czuciem, nie szcz\u0119dzi\u0142y czasu na wyja\u015bnianie jak wygl\u0105da procedura aborcji farmakologicznej i zawsze odpowiada\u0142y na zadawane im pytania. Uczestniczki nawi\u0105zywa\u0142y osobiste wi\u0119zi z doradczyniami, a w przypadku Polski mia\u0142y te\u017c szans\u0119 pozna\u0107 ca\u0142\u0105 sie\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re tak jak one, potrzebowa\u0142y aborcji i odwiedzi\u0142y forum internetowe. Interpersonalne aspekty opieki by\u0142y opisywane za pomoc\u0105 takich poj\u0119\u0107 jak godno\u015b\u0107, zaufanie, wsparcie i efektywna komunikacja, co jest zgodne z ramami poj\u0119ciowymi zarysowanymi w innych polach praw reprodukcyjnych, na przyk\u0142ad w Za\u0142o\u017ceniach Opieki Opartej na Perspektywie Pacjentki dla R\u00f3wno\u015bci w Zdrowiu Reprodukcyjnym (Person-Centered Care Framework for Reproductive Health Equity)<\/em>(Sudhinaraset et al., 2017) czy Skali Interpersonalej Jako\u015bci Opieki w Planowaniu Rodziny (Interpersonal Quality in Family Planning scale<\/em>), kt\u00f3ra zaadaptowana zosta\u0142a tak\u017ce do opieki oko\u0142oaborcyjnej w klinikach (Dehlendorf et al., 2018; Donnelly et al., 2019). Ramy odniesienia czy sposoby mierzenia jako\u015bci w modelach opieki opartych na perspektywie pacjentki s\u0105 nadal ma\u0142o rozwini\u0119te (Darney et al., 2018; Dennis et al., 2017), szczeg\u00f3lnie dla modeli wsparcia pozaklinicznego, takiego jak to, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 infolinie aborcyjne. Wyniki niniejszego badania dowodz\u0105 jednak, \u017ce infolinie aborcyjne nie tylko spe\u0142niaj\u0105 kryteria wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie rozumianej opieki opartej na perspektywie pacjentki, ale te\u017c wprowadzaj\u0105 zupe\u0142nie nowe komponenty opieki, takie jak budowanie spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n Uczestniczki badania przeciwstawia\u0142y do\u015bwiadczenia opieki w infoliniach do\u015bwiadczeniom z lokalnymi oddzia\u0142ami ochrony zdrowia, gdzie do\u015bwiadczy\u0142y niskiej jako\u015bci opieki, albo w czasie ostatniej ci\u0105\u017cy, albo w czasie wcze\u015bniejszych interakcji. W niekt\u00f3rych przypadkach pracownicy klinik i szpitali zachowywali si\u0119 w spos\u00f3b wzmacniaj\u0105cy stygmatyzacj\u0119 aborcji, na przyk\u0142ad pr\u00f3bowali przekona\u0107 kobiet\u0119, \u017ceby kontynuowa\u0142a ci\u0105\u017c\u0119, odmawiali udzielenia informacji, odmawiali wystawienia skierowania. Cz\u0119\u015b\u0107 kobiet celowo w og\u00f3le nie zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do instytucji ochrony zdrowia z obawy przed pot\u0119pieniem, lub przewiduj\u0105c, \u017ce lekarz i tak nie pomo\u017ce im w przerwaniu ci\u0105\u017cy. Tego rodzaju postawa wobec oficjalnej ochrony zdrowia ka\u017ce nam wnioskowa\u0107, \u017ce poziom stygmatyzacji aborcji by\u0142 postrzegany przez kobiety jako wysoki. By\u0142by to wniosek zbie\u017cny z ustaleniami z niedawnego systematycznego przegl\u0105du literatury naukowej na ten temat, kt\u00f3ry wykaza\u0142, \u017ce jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn, dla kt\u00f3rych osoby potrzebuj\u0105ce aborcji udaj\u0105 si\u0119 do sektora nieformalnego jest obawa przed kontaktem z niech\u0119tnym lub stygmatyzuj\u0105cym personelem medycznym (Chemlal & Russo, 2019). Artyku\u0142y zanalizowane w przegl\u0105dzie odnosz\u0105 si\u0119 do sytuacji w krajach, gdzie aborcja jest legalna; mo\u017cna jednak za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce poziom stygmatyzacji i niech\u0119\u0107 personelu medycznego do wykonywania aborcji s\u0105 jeszcze wy\u017csze w krajach, gdzie dost\u0119p do aborcji jest prawnie ograniczony, takich jak kraje uwzgl\u0119dnione w niniejszym badaniu. Fakt, \u017ce pracownicy oficjalnych system\u00f3w ochrony zdrowia nie byli w stanie zapewni\u0107 opieki lekarskiej osobom, kt\u00f3re jej potrzebowa\u0142y to pora\u017cka publicznych system\u00f3w zdrowia. Jak wida\u0107, nie zapewniaj\u0105 one powszechnego dost\u0119pu od realizacji praw reprodukcyjnych. W odpowiedzi na problem niedostatecznego dost\u0119pu do us\u0142ug aborcyjnych, eksperci w dziedzinie zdrowia publicznego cz\u0119sto proponuj\u0105 zmiany w publicznych systemach zdrowia. Tymczasem rezultaty naszego badania dowodz\u0105, \u017ce doradczynie w oddolnych organizacjach, takich jak infolinie aborcyjne, opartych na feministycznych za\u0142o\u017ceniach, \u015bwiadcz\u0105 obecnie opiek\u0119, kt\u00f3rej oficjalne systemy zdrowia w krajach z ograniczonym dost\u0119pem do aborcji po prostu nie zapewniaj\u0105. S\u0105 to us\u0142ugi bardzo potrzebne, czasem nawet ratuj\u0105ce \u017cycie. Co wi\u0119cej, pracowniczki infolinii w Nigerii, Polsce i Brazylii \u015bwiadcz\u0105 t\u0119 opiek\u0119 w spos\u00f3b kompleksowy, oparty na wsp\u00f3\u0142czuciu i realizuj\u0105cy za\u0142o\u017cenia opieki opartej na perspektywie pacjentki.<\/p>\n Analiza tre\u015bci wywiad\u00f3w, przeprowadzonych w ramach badania, przyczynia si\u0119 do wzbogacenia literatury dokumentuj\u0105cej z jakimi formami stygmatyzacji stykaj\u0105 si\u0119 osoby poszukuj\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci przerwania ci\u0105\u017cy. Uczestniczki badania cz\u0119sto czerpa\u0142y informacje o aborcji z historii podawanych z ust do ust, anegdot i plotek. Z wypowiedzi uczestniczek ze wszystkich trzech kraj\u00f3w wy\u0142ania\u0142 si\u0119 bardzo negatywny obraz aborcji obecny w ich spo\u0142eczno\u015bciach, co nie pozostaje bez zwi\u0105zku z przewa\u017cnie nisk\u0105 jako\u015bci\u0105 dost\u0119pnej opieki, niebezpieczn\u0105 aborcj\u0105 lub wymazywaniem pozytywnych narracji o aborcji. W rezultacie, kobiety podchodzi\u0142y do aborcji pe\u0142ne obaw o swoje bezpiecze\u0144stwo, o przysz\u0142\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107; cz\u0119sto opiera\u0142y si\u0119 na b\u0142\u0119dnych przekazach o aborcji farmakologicznej (np. dotycz\u0105cych potencjalnego ryzyka czy dost\u0119pno\u015bci); nie spodziewa\u0142y si\u0119 te\u017c dobrego traktowania ze strony os\u00f3b, kt\u00f3re mia\u0142yby pom\u00f3c im w przerwaniu ci\u0105\u017cy. W\u0105tki niskich oczekiwa\u0144 wobec jako\u015bci opieki i powszechno\u015bci dezinformacji na temat aborcji s\u0105 zbie\u017cne z rezultatami innych bada\u0144 przeprowadzonych w warunkach, gdzie aborcja jest tematem tabu (zar\u00f3wno w krajach, gdzie jest w jakim\u015b stopniu zakazana, jak i w krajach, gdzie jest relatywnie dost\u0119pna), a kobiety zamiast relacji innych os\u00f3b, kt\u00f3re przesz\u0142y aborcj\u0119, s\u0142ysz\u0105 g\u0142\u00f3wnie negatywne narracje na temat aborcji od swojego otoczenia, lekarzy czy og\u00f3lnie w sferze publicznej (Coast et al., 2018; DePineres et al., 2017; Hajri et al., 2015; Hossain et al., 2016; Marlow et al., 2014; Puri et al., 2015). Warto przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce otoczenie osoby potrzebuj\u0105cej aborcji mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 dwojako: mo\u017ce powiela\u0107 stygmatyzacj\u0119 aborcji i umacnia\u0107 spo\u0142eczne normy, kt\u00f3re j\u0105 pot\u0119piaj\u0105; z drugiej strony zaufane cz\u0142onkinie spo\u0142eczno\u015bci mog\u0105 pom\u00f3c w skontaktowaniu si\u0119 z osobami, kt\u00f3re ju\u017c mia\u0142y aborcj\u0119, co mo\u017ce zmniejsza\u0107 izolacj\u0119 odczuwan\u0105 przez kobiet\u0119, pr\u00f3buj\u0105c\u0105 przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119, a nawet przyczynia\u0107 si\u0119 do uczucia sprawczo\u015bci (Jeli\u0144ska & Yanow, 2018). Badaczki i dzia\u0142aczki zajmuj\u0105ce si\u0119 zwalczaniem stygmatyzacji aborcji za pomoc\u0105 dzia\u0142a\u0144 nakierowanych na tworzenie sieci wsparcia skupia\u0142y si\u0119 jak dotychczas na osobach, kt\u00f3re mog\u0105 opowiedzie\u0107 o swoim do\u015bwiadczeniu aborcji lub na personelu wykonuj\u0105cycym aborc\u0119 lub posobach z do\u015bwiadczeniem aborcji (Belfrage et al.., 2019; Debbink et al., 2016; Littman et al., 2009). Naszym zdaniem sieci wsparcia maj\u0105 znaczenie nie tylko dla os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 do\u015bwiadczenie aborcji, ale te\u017c dla tych, kt\u00f3re dopiero pr\u00f3buj\u0105 uzyska\u0107 do niej dost\u0119p. Rozwini\u0119cie wiedzy na temat takich modeli opieki, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 nawi\u0105zanie kontaktu z sieci\u0105 wsparcia, zdecydowanie wymaga dalszych bada\u0144. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 jako\u015bciowe badanie na temat infolinii aborcyjnej w Argentynie (Zurbriggen et al., 2018).<\/p>\n Do\u015bwiadczenia os\u00f3b korzystaj\u0105cych w infolinii aborcyjnych kwestionuj\u0105 za\u0142o\u017cenie, \u017ce najw\u0142a\u015bciwszym \u017ar\u00f3d\u0142em opieki oko\u0142oaborcyjnej s\u0105 oficjalne systemy ochrony zdrowia. Wniosek ten ma powa\u017cne implikacje dla politycznych dzia\u0142a\u0144 na rzecz dost\u0119pu do aborcji, szczeg\u00f3lnie aborcji farmakologicznej. Dzia\u0142aczki na ca\u0142ym \u015bwiecie musz\u0105 dalej domaga\u0107 si\u0119 powszechnego dost\u0119pu do wysokiej jako\u015bci opieki oko\u0142oaborcyjnej w przyst\u0119pnej cenie, jako niezb\u0119dnego elementu us\u0142ug medycznych zwi\u0105zanych z prawami seksualnymi i reprodukcyjnymi w ramach oficjalnych system\u00f3w ochrony zdrowia. Jednocze\u015bnie na podstawie \u017ar\u00f3de\u0142 mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce systemy te nie spe\u0142niaj\u0105 pok\u0142adanych w nich nadziei, a ich us\u0142ugi cechuj\u0105 si\u0119 dyskryminacj\u0105, stygmatyzacj\u0105 aborcji i og\u00f3lnie nisk\u0105 jako\u015bci\u0105 opieki (DePineres et al., 2017; Hajri et al., 2015; Harries et al., 2015; Hossain et al., 2016; Puri et al., 2015). Negatywne do\u015bwiadczenia kobiet w systemach ochrony zdrowia oraz pojawienie si\u0119 tabletek aborcyjnych by\u0142o impulsem do oddolnej organizacji infolinii pomagaj\u0105cych osobom potrzebuj\u0105cym aborcji. Doradczynie pracuj\u0105ce w alternatywnych, zdemedykalizowanych, bezpiecznych modelach zapewniania opieki oko\u0142oaborcyjnej \u015bwiadcz\u0105 us\u0142ugi znajduj\u0105ce uznanie w\u015br\u00f3d u\u017cytkowniczek. Pomimo tego modele te s\u0105 nadal ma\u0142o rozpowszechnione na \u015bwiecie, a ich s\u0142uszno\u015b\u0107 jest kwestionowana. Doradczynie infolinii pracuj\u0105ce w krajach, gdzie aborcja jest kryminalizowana, prezentuj\u0105 zupe\u0142nie inne podej\u015bcie do os\u00f3b potrzebuj\u0105cych aborcji ni\u017c pracownicy oficjalnej ochrony zdrowia: zapewniaj\u0105 niezawodn\u0105 opiek\u0119, skupienie na perspektywie pacjentki, rzetelne informacje oparte na badaniach i procedury zgodne z najnowszymi zaleceniami \u015awiatowej Organizacji Zdrowia (Medical Management of Abortion, 2018). Tego typu us\u0142ugi mo\u017cna opisywa\u0107 w kategoriach redukcji szk\u00f3d (harm reduction)<\/em>; s\u0105 one silnie zakorzenione w standardach praw cz\u0142owieka i feministycznym etosie (Erdman et al., 2018). Zasadne by\u0142oby zatem pytanie w jaki spos\u00f3b najlepsze praktyki i odkrycia sformu\u0142owane w toku dzia\u0142ania tych nowatorskich organizacji mog\u0142yby pos\u0142u\u017cy\u0107 do rewitalizacji i poprawienia us\u0142ug w ramach oficjalnych system\u00f3w ochrony zdrowia.<\/p>\n G\u0142\u00f3wnym ograniczeniem niniejszego badania by\u0142 fakt, \u017ce uczestniczki same zg\u0142osi\u0142y si\u0119 do udzia\u0142u w badaniu; mo\u017cliwe, \u017ce osoby, kt\u00f3rych do\u015bwiadczenia by\u0142y mniej pozytywne nie zdecydowa\u0142y si\u0119 na udzia\u0142 w badaniu. Osoby prowadz\u0105ce wywiady zosta\u0142y przeszkolone i nie by\u0142y jednocze\u015bnie g\u0142\u00f3wnymi doradczyniami os\u00f3b, z kt\u00f3rymi rozmawia\u0142y; mimo tego istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce uczestniczki badania wola\u0142y nie opowiada\u0107 o negatywnych aspektach swoich do\u015bwiadcze\u0144 osobom, kt\u00f3re by\u0142y z zwi\u0105zane z infoliniami. Pomimo tych ogranicze\u0144 nasze badanie przyczynia si\u0119 do wype\u0142nienia wa\u017cnej luki w naukowej literaturze na temat do\u015bwiadcze\u0144 os\u00f3b, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z pomocy infolinii, aby przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119 poza oficjalnymi systemami ochrony zdrowia w krajach, gdzie dost\u0119p do aborcji jest ograniczony. Doradczynie infolinii aborcyjnych oferuj\u0105 opiek\u0119 oko\u0142oaborcyjn\u0105 o wysokiej jako\u015bci. Ich celem nie jest jedynie wype\u0142nienie luki, pozostawionej przez systemy ochrony zdrowia w krajach z restrykcyjnym podej\u015bciem do aborcji, ale zapewnienie kobietom holistycznej opieki, opartej na perspektywie pacjentki. Priorytetem w tym modelu jest bezpiecze\u0144stwo, rozumiane nie tylko jako skuteczne przeprowadzanie aborcji, ale szerzej: jako wsparcie, \u017cyczliwo\u015b\u0107, solidarno\u015b\u0107, autonomia, zapobieganie kryminalizacji, wzmocnienie sprawczo\u015bci jednostki. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce potrzebne s\u0105 dalsze badania nad infoliniami aborcyjnymi (jako\u015bci\u0105 i modelami opieki), poniewa\u017c wnioski z takich bada\u0144 mog\u0105 pom\u00f3c w poprawieniu jako\u015bci us\u0142ug w ramach oficjalnych system\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia i w rozszerzeniu dost\u0119pu do dobrej jako\u015bci bezpiecznych aborcji dzi\u0119ki przedefiniowaniu poj\u0119cia \u201ezapewniania opieki\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Podzi\u0119kowania<\/p>\n Autorki dzi\u0119kuj\u0105 dr Caitlin Gerdts za pomoc w uzyskaniu wsparcia redakcyjnego. Dzi\u0119kujemy te\u017c pracowniczkom infolinii, kt\u00f3re rekrutowa\u0142y uczestniczki i prowadzi\u0142y wywiady w ramach badania.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o finansowania<\/p>\n Badanie przeprowadzone przy u\u017cyciu grantu od Inroads Partnership Fund, numer grantu iPH2016.<\/p>\n ORCID<\/p>\n Ana Maria Ramirez http:\/\/orcid.org\/0000-0001-8240-505X<\/a><\/p>\n T\u0142umaczenie artyku\u0142u z angielskiego na polski: dr Agata Che\u0142stowska i Natalia Broniarczyk<\/p>\n Bibliografia<\/p>\n\n\n
\n <\/td>\n Og<\/strong>\u00f3\u0142em (n=30)<\/strong><\/td>\n Brazylia (n=10)<\/strong><\/td>\n Nigeria (n=10)<\/strong><\/td>\n Polska (n=10)<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n \n Wiek (w latach)<\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n \n \u015bredni<\/td>\n 30,9<\/td>\n 31,9<\/td>\n 31,4<\/td>\n 29,3<\/td>\n<\/tr>\n \n 18-25<\/td>\n 9<\/td>\n 3<\/td>\n 2<\/td>\n 4<\/td>\n<\/tr>\n \n 26-35<\/td>\n 10<\/td>\n 2<\/td>\n 4<\/td>\n 4<\/td>\n<\/tr>\n \n 36+<\/td>\n 9<\/td>\n 5<\/td>\n 3<\/td>\n 1<\/td>\n<\/tr>\n \n nieznany<\/td>\n 2<\/td>\n 0<\/td>\n 1<\/td>\n 1<\/td>\n<\/tr>\n \n Zwi\u0105zki<\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n \n niepozostaj\u0105cych w zwi\u0105zku<\/td>\n 8<\/td>\n 3<\/td>\n 3<\/td>\n 2<\/td>\n<\/tr>\n \n pozostaj\u0105cych w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim<\/td>\n 13<\/td>\n 2<\/td>\n 6<\/td>\n 5<\/td>\n<\/tr>\n \n pozostaj\u0105cych w zwi\u0105zku nieformalnym<\/td>\n 9<\/td>\n 5<\/td>\n 1<\/td>\n 3<\/td>\n<\/tr>\n \n Wynagradzane za prac\u0119<\/td>\n 17<\/td>\n 6<\/td>\n 7<\/td>\n 5<\/td>\n<\/tr>\n \n Studentki<\/td>\n 4<\/td>\n 2<\/td>\n 2<\/td>\n 0<\/td>\n<\/tr>\n \n Liczba dzieci<\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n \n 0<\/td>\n 13<\/td>\n 5<\/td>\n 4<\/td>\n 4<\/td>\n<\/tr>\n \n od 1 do 2<\/td>\n 11<\/td>\n 4<\/td>\n 1<\/td>\n 6<\/td>\n<\/tr>\n \n 3+<\/td>\n 5<\/td>\n 0<\/td>\n 5<\/td>\n 0<\/td>\n<\/tr>\n \n nieznana<\/td>\n 1<\/td>\n 1<\/td>\n 0<\/td>\n 0<\/td>\n<\/tr>\n \n D\u0142ugo\u015b\u0107 ci\u0105\u017cy<\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n \n 7 tygodni lub mniej<\/td>\n 17<\/td>\n 6<\/td>\n 7<\/td>\n 4<\/td>\n<\/tr>\n \n od 8 do 12 tygodni<\/td>\n 9<\/td>\n 4<\/td>\n 1<\/td>\n 4<\/td>\n<\/tr>\n \n 13 tygodni lub wi\u0119cej<\/td>\n 2<\/td>\n 0<\/td>\n 1<\/td>\n 1<\/td>\n<\/tr>\n \n nieznana<\/td>\n 2<\/td>\n 0<\/td>\n 1<\/td>\n 1<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n W og\u00f3le nie wiedzia\u0142am nic. Gdy my\u015bla\u0142am o aborcji to my\u015bla\u0142<\/em>am o <\/em>\u0142y\u017ceczkowaniu, o zabiegu. W mojej \u015bwiadomo\u015bci nie by\u0142o pomys\u0142u o jakiekolwiek tabletce. Dopiero jak wesz\u0142am na internet i wpisa\u0142am, zacz\u0119\u0142am czyta\u0107 dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce jest taka opcja. <\/em>(Polska, 25 lat)<\/em><\/span><\/h3>\n
S\u0142ysza\u0142am, \u017ce jest to bardzo niebezpieczne. Ko\u0144czy si\u0119 wykrwawieniem, nie raz \u015bmierci\u0105. Cz\u0119<\/em>sto p<\/em>\u00f3\u017aniej nie mo\u017cna zaj\u015b\u0107 w ci\u0105\u017c\u0119. To bardzo inwazyjne przedsi\u0119wzi\u0119cie. To s\u0105 powszechne opinie, kt\u00f3re cz\u0119sto by\u0142o s\u0142ycha\u0107 w mediach przy okazji czarnego protestu. Jest to temat tabu wi\u0119c nie m\u00f3wiono o tym. Pot\u0119<\/em>pia si<\/em>\u0119 tak\u0105 kobiet\u0119. Zwykle w kontek\u015bcie aborcji jest ona przestawiana niezwykle negatywnie.<\/em> (Polska, 29 lat)<\/em><\/span><\/h3>\n
Jak tylko potwierdzi\u0142<\/em>a ci<\/em>\u0105\u017c\u0119, to ja zapyta\u0142am czy pomog\u0142aby mi pom\u00f3c si\u0119 pozby\u0107. Ona od razy powiedzia\u0142a, \u017ce ona nie mo\u017ce wypisa\u0107 recepty bo troch\u0119 si\u0119 boi, ale du\u017co s\u0142ysza\u0142a o stronach Women Help Women i Women on Web i \u017cebym spr\u00f3bowa\u0142a na takich stronach zam\u00f3wi\u0107 taki zestaw. \u017be to jest bezpieczne i \u017ce ona jest pod telefonem, je\u017c<\/em>eli co<\/em>\u015b by si\u0119 dzia\u0142o i tak by\u0142<\/em>o. <\/em>(Polska, 25 lat)<\/span><\/h3>\n
Chyba dlatego \u017ce si\u0119 ba\u0142am, \u017ce lekarz zrobi mi afer\u0119, \u017ce tego nie mo\u017cna robi\u0107. Czu\u0142am si\u0119 <\/em>skr<\/em>\u0119powana, nie chcia\u0142am rozmawia\u0107 z nikim z zewn\u0105trz o tej sprawie. To jest m\u00f3j problem, moja sprawa i sama sobie z nim poradz\u0119. Mia\u0142am takie przeb\u0142yski, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 do ginekologa i porozmawia\u0107 na ten temat, \u017ce mo\u017ce mi pomo\u017ce, ale stwierdzi\u0142<\/em>am p<\/em>\u00f3\u017aniej, \u017ce nie mam pewno\u015b<\/em>ci, <\/em>\u017ce ten lekarz mi pomo\u017ce, narobi mi afery i sobie po prostu darowa\u0142am. (<\/em>Polska, 24 lata)<\/span><\/h3>\n
Z konsultantami jest \u0142atwiej, nie jest na \u017cywo w oczy. A z lekarzami jednak nie raz nie mo\u017cna powiedzie\u0107. By si\u0119 chcia\u0142<\/em>o co<\/em>\u015b powiedzie\u0107, ale brakuje s\u0142\u00f3w. Czy na forum, czy rozmawiaj\u0105c przez telefon jest \u0142atwiej wyrazi\u0107 swoje my\u015bli, swoje przemy\u015blenia czy w\u0105tpliwo\u015bci. <\/em>(Polska, 25 lat)<\/span><\/h3>\n